Metalik olan veya olmayan herhangi bir maddeye şekil vermenin değişik yöntemleri vardır. Seçilen madde, yöntemi de belirler.

Mermer, tahta, avakado, mercan gibi malzemelerden keski kullanarak fazlalıklar alınır.

Mum, kil gibi plastik malzemeler elle yoğrulur. 30'lu yıllarda kilden yapılmış heykeller çok moda idi. Çok parçalı, tebeşirden mamul kalıplara dökülerek şekil verilirdi. Kuruduktan sonra pişirilip, erimiş parafine batırılır ve bakır tozu süspansiyonu ile cilalan irdi. Bu şekilde iletkenlik kazanan yüzeye daha sonra galvaniz uygulanırdı.

Metaller söz konusu olduğunda iki ayrı yöntem vardır. İlkinde erimiş metal, kalıplara dökülüp, mürekkep balığı, sıkıştırma, mum, silikon gibi değişik yöntemler kullanılır. Diğer yöntem, metallere kuvvet uygulandığında uğradıkları plastik şekil değişikliğine (deformasyona) dayanmaktadır.

Metal işlemenin en eski metodu çekiçlemektir. Teknolojinin ilerlemesi ile el ile yapılan çekiçlemenin yerini makinalarla yapılan presleme almıştır. Isıtıldıklarında erime noktasından önce , uzun bir plastik bölgesi bulunan tüm metaller sıcak olarak çekiçlenebilir. Platin, özellikle beyaz akkor renginde iken kolayca işlenebilir.

Demir 800 ila 1200°C arasında içerdiği karbon oranma göre işlenebilir. Çelikler düşük ısılarda kırılgan olabilmektedir.

Sıcaklığın önemi, cam örneği ile verilebilir. Kırmızı renkli cam kırılganlığını kaybeder ve şekil verilebilir hale gelir. Bakır sıcakken kırılgan olduğundan, soğukken dövülür. Ancak 950°C civarında çekişlenebilir. Bazı metaller direkt olarak katı halden sıvı hale geçerler. Aliminyum ve bazı hafif alaşımlar hem sıcak, hem soğuk işlenebilmektedir.

Malzeme hem sıcak hem soğuk işlenebildiğinde, özel hallerde bunlardan birisi tercih edilmektedir. Seçim, şekil, kalınlık vb. gibi unsurlara bağlıdır. Çekiçlemede, vazgeçilmez unsur örstür. İşlenecek malzemeden en az yüz kat daha ağır olmalıdır. Titreşimleri ve dolıyısıyla gürültüyü azaltmak için ahşap bir tabanın kullanılması gerekmektedir. Elde edilecek ürün, saf metalden de olsa; taş, inci, mercan, fildişi, deniz kabuğu, kaplama vb. maddelerle karışıkta olsa, kuyumcu metalden veya alaşımdan işe başlar. Önce metal isekeleti oluşturmakta, nihai üründe, yüzde olarak çok ya da az olabilmektedir.

İlk kuyumcuların elinde, metallerin doğada bulanan hali mevcuttu. Günümüzde rafine edilmiş ve değişik şekillerde dökülmüş külçelerden işe başlanır. Bu külçeler, nihai ürüne ulaşmayı sağlayacak yarı mamullerin, elde veya makinede işlenmesini sağlar. İlk yarı mamuller, hadde veya profil tezgahlarında elde edilip, daha sonra değişik şekillere sokulmaktadır.

Yıllar geçtikçe kuyumcunun atelyesi sürekli gelişme göstermiştir. Günümüzde de bu gelişim sürmektedir. Bilimsel ve teknolojik gelişmeler, toplumun ve geleneklerinin değişimi bu gelişmeyi sağlamaktadır. Sonuç itibari ile, yan sanayiler doğmuştur.

Örnek olarak, eskiden kuyumcular kendi aletlerini imal ederken şimdi bu aletler uzmanlaşmış kuruluşlarca üretilmektedir.

Kuyumcu, ayrıca metalleri rafine etmesini, alaşımlarını hazırlamasını, kaynak lehimlerinin oluşturulmasını bilmek zorundaydı. Günümüzde bütün bu fazladan işler, uzmanlaşmış kuruluşlarca yerine getirilmektedir.

Ancak bazı işlemler sadece elde ve babadan kalma aletlerle yapılabilmektedir. Günümüz kuyumculuğunun özelliği olan seri üretim, sanatçı kuyumcuların sayısını bir hayli azaltmıştır.



Gümüşçülükte kullanılan pekçok ayrıntı, halen kalıplara erimiş metal dökmek suretiyle elde edilmektedir. Bunlar daha sonra bir araya getirilip nihai ürün oluşturulur. Bazı ürünlerde, sadece eritme yeterli olabilmektedir. Eritme yolu ile elde edilen ve yüzeyleri her zaman az ya da çok pürüzlü olan nesnelere göre, mekanik işlemeden geçmiş nesnelerin mukavemeti daha fazla olmaktadır. Mukavemet aynı olduğunda, ağırlık, dolayısıyla maliyet avantajı sağlanmaktadır. Rötuşlar daha kolay ve az olup, yontulacak malzeme miktarı da düşüktür.

Bilimsel metod ile çalışan kişi, elde etmiş olduğu bir sonucu, tekrar nasıl elde edeceğini bilir. Yani ortamı tekrar sağlayabilir.

13 Ağustos 2008 Çarşamba